Τις 28 Ιουνίου Ουκρανία γιορτάζει την Ημέρα του Συντάγματος. Ο Βασικός Νόμος του Ουκρανικού κράτους  εγκρίθηκε το 1996 κατά την 5η συνδιάσκεψη του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας. Τότε για το νομοσχέδιο του Συντάγματός ψήφισαν 315 από τους 450 βουλευτές του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας. Το Σύνταγμα της Ουκρανίας τέθηκε σε ισχύ άμεσος μετά την έγκρισή της.

Το Σύνταγμα της Ουκρανίας αποτελείται από το προοίμιο και 15 κεφάλαια. Στο προοίμιο τονίζεται ότι το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας εγκρίνει αυτό το Σύνταγμα - το Σύνταγμα της Ουκρανίας - εξ ονόματος του λαού της Ουκρανίας - πολίτες της Ουκρανίας όλων των εθνικοτήτων.

Τις βασικές διατάξεις του Συντάγματος της Ουκρανίας αποτελούν κανόνες, που καθορίζουν τις γενικές αρχές του πολιτικού συστήματος της Ουκρανίας. Δηλαδή, σύμφωνα με το άρθρο 1 η Ουκρανία είναι κυρίαρχο, ανεξάρτητο, δημοκρατικό, κοινωνικό και νομικό κράτος. Δημοκρατικός χαρακτήρας του Ουκρανικού κράτους ορίζεται στο άρθρο 5, οπού δηλώνεται, ότι ο λαός είναι φορέας της κυριαρχίας και η μόνη πηγή εξουσίας στο κράτος. Η κρατική εξουσία ασκείται εν βάσει της διαίρεσης της σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική. Αρμόδιες αρχές ασκούν την εξουσία τους εντός των ορίων, που προβλέπονται από το Σύνταγμα και τους νόμους της Ουκρανίας.

Το Σύνταγμα της Ουκρανίας καθορίζει τις συνταγματικές αρχές της Ουκρανίας και νομικές ευθύνες τους. Το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας είναι ο μόνος φορέας της νομοθετικής εξουσίας στο κράτος. Ο Πρόεδρος, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι επικεφαλής του κράτους και ενεργεί εξ ονόματός του. Είναι ο εγγυητής της κρατικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, του Συντάγματος, δικαιωμάτων και ελευθερίων του ανθρώπου και του πολίτη. Το ανώτατο όργανο της εκτελεστικής εξουσίας είναι το Υπουργικό Συμβούλιο της Ουκρανίας. Οι κεντρικές εκτελεστικές αρχές είναι υπουργεία, κρατικές επιτροπές και άλλοι κρατικοί φορείς. Η τοπική αυτοδιοίκηση ασκείται από τις αρμόδιες περιφερικές και τοπικές αρχές.

Το μοναδικό όργανο της συνταγματικής δικαιοσύνης στην Ουκρανία είναι το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο κρίνει τα θέματα για τη συμμόρφωση των νόμων και συγκεκριμένων διατάξεων του Συντάγματος της Ουκρανίας και παρέχει την επίσημη ερμηνεία του Συντάγματος της Ουκρανίας και των νόμων της Ουκρανίας (άρθρο 147).

Η ιστορία της συνταγματικής διαδικασίας στην Ουκρανία έχει της ρίζες της στα χρόνια της Αρχαίας Ρους του Κιέβου δηλαδή στους κανονισμούς της. 

Το πρώτο Ουκρανικό Σύνταγμα θεωρείται το Σύνταγμα του γέτμαν Πιλίπ Όρλικ, που εγκρίθηκε τις 5 Απρίλη του 1710, ήταν η συνταγματική συμφωνία του επικεφαλή του Ουκρανικού Κοζάκικου Στρατού Πιλίπ Όρλικ με τους άρχοντες του Στρατού και οριζόταν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις όλων των μελών του Κοζάκικου Στρατού. Σύνταγμα του Πιλίπ Όρλικ αποτελείται από ένα προοίμιο και 16 άρθρα και είναι γραμμένο στα λατινικά και αρχαία Ουκρανική γλώσσα. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, το Σύνταγμα του Πιλίπ Όρλικ είναι ένα από τα πρώτα ευρωπαϊκά συντάγματα.

         Το επόμενο ιστορικό συνταγματικό έγγραφο ήταν το Σύνταγμα της Ουκρανικής Λαϊκής Δημοκρατίας, που εγκρίθηκε τις 29 Απριλίου 1918. Σε αυτό το Σύνταγμα δηλώνεται, ότι όλη η εξουσία στη Δημοκρατία «προέρχεται από το λαό», και το ανώτατο όργανο της είναι η Γενική Συνέλευση.

         Στη σοβιετική εποχή, όταν η Ουκρανία ήταν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης, η Ουκρανική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία εγκρίθηκε διαδοχικά τέσσερα συντάγματα του 1925, 1929, 1937 και 1976. Αυτά τα νομικά έγγραφα αντιστοιχούσαν σε διάφορα στάδια εξέλιξης του σοβιετικού συστήματος και βασίστηκαν στο δείγμα του Συντάγματος της ΕΣΣΔ και στα ιδεολογικά δεδομένα του.

Μετά τη λήψη τις 24 Αυγούστου του 1991 από το Κοινοβούλιο της Ουκρανικής ΣΣΔ της Διακήρυξης για την Ανεξαρτησία της Ουκρανίας, και έγκριση της από το Ουκρανικό λαό κατά το Πανουκρανικό Δημοψήφισμα της 1ης Δεκεμβρίου του 1991, η Ουκρανία αναγνωρίστηκε από τις περισσότερες χώρες του κόσμου ως κυρίαρχο κράτος και ένα πλήρης υποκείμενο διεθνών σχέσεων. Στη συνέχεια, προέκυψε η ανάγκη για επείγουσα συνταγματική αναθεώρηση και λήψη του καινούργιου Συντάγματος  - αντίστοιχου σε δημοκρατικές αλλαγές, που έγιναν στη χώρα.

Τις 8 Ιουνίου του 1995 υπογράφθηκε η Συνταγματική Συνθήκη μεταξύ του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας και του Προέδρου της Ουκρανίας για τις βασικές αρχές της οργάνωσης και λειτουργίας των δημοσίων αρχών και της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ουκρανία. Μετά την έγκριση από το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας τις 28 Ιουνίου του 1996 του Συντάγματος της Ουκρανίας η ισχύ της αναφερόμενης Συνθήκης έληξε.

Το 2003, στην Ουκρανία άρχισε η συνταγματική μεταρρύθμιση, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την έγκριση από το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας τις 8 Δεκεμβρίου 2004 (με 403 ψήφους «υπέρ») του Νόμου της Ουκρανίας № 2222-IV «Για τροποποιήσεις του Συντάγματος της Ουκρανίας». Με το αναφερόμενο Νόμο εγκαταστάθηκε η επέκταση των εξουσιών του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας. Όμως το Σεπτέμβριο του 2010, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ουκρανίας κατήργησε τα συνέπεια αυτού του Νόμου.

Συνταγματική μεταρρύθμιση ανανεώθηκε το Φεβρουάριο του 2014. Δηλαδή τις 22 Φεβρουαρίου του 2014 το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας ενέκρινε το ψήφισμα «Στο κείμενο του Συντάγματος της Ουκρανίας από τις 28 του Ιουνίου, 1996, όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο της Ουκρανίας  από τις 8 του Δεκέμβριου του 2004 αριθμ. 2222-IV, από τη 1η του Φεβρουαρίου 2011 αριθμ. 2952-VI, και από τις 19 Σεπτεμβρίου του 2013 αριθμ. 586-VII».

Σήμερα, η πραγματοποίηση της συνταγματικής μεταρρύθμισης αποτελεί το θεμέλιο λίθος του προγράμματος μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία και μία από τις προτεραιότητες του ουκρανικού κράτους. Προεργασίες για τροποποιήσεις του Συντάγματος βασίζονται στις αρχές κυριαρχίας του δικαίου και διαφάνεια και αφορούν κυρίως την αποκέντρωση της εξουσίας και σημαντική ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Στη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβούλιου της Ουκρανίας  τη 1 Απριλίου του 2014 εγκρίθηκε η αντίληψη της  μεταρρύθμισης της τοπικής αυτοδιοίκησης και της εδαφικής οργάνωσης της εξουσίας στην Ουκρανία.

Σχεδιάζεται ότι η εφαρμογή της μεταρρύθμισης θα γίνει σε δύο φάσεις:
      - Αναμένεται, ότι σε πρώτη φάση (στη διάρκεια του 2014) θα ολοκληρωθεί σχηματισμός τροποποιήσεων νομοθεσίας, που αφορά δραστηριότητες των αρχών της τοπικής αυτοδιοίκησης και των εκτελεστικών αρχών, καθορισμό των αρμοδιοτήτων τους, συμπεριλαμβανομένου και το θέμα διανομής οικονομικών πόρων.

- Σε δεύτερη φάση (κατά τα έτη 2015-2017) θα εφαρμοστεί η θεσμική αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης και των τοπικών αρχών και θα πραγματοποιηθούν οι τοπικές εκλογές σε βάση μεταρρυθμίσεων που εφαρμόστηκαν.

Η αντίληψη αναφερόμενων μεταρρυθμίσεων συντονίστηκε με όλα τα περιφερειακά και δημοτικά συμβούλια, σχετικούς εμπειρογνώμονες του εθνικού και διεθνούς εμβολίου και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης ως πρώτο βήμα στην πορεία μεταρρυθμίσεων της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ουκρανία. Το αναφερόμενο έγγραφο ταιριάζει στις αρχές του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης και το κείμενο του δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιφερικής Ανάπτυξης, Στέγασης και Κοινοτικών Υπηρεσιών (http://minregion.gov.ua/koncepciya-reformuvannya-miscevogo-samovryaduvannya-ta-teritorialnoyi-organizaciyi-vladi-v-ukrayini-333230).