Прес-реліз
Τις 28 Ιουνίου Ουκρανία γιορτάζει την Ημέρα του Συντάγματος. Ο Βασικός Νόμος του Ουκρανικού κράτους εγκρίθηκε το 1996 κατά την 5η Συνδιάσκεψη του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας. Τότε για το νομοσχέδιο του Συντάγματός ψήφισαν 315 από τους 450 βουλευτές του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας. Το Σύνταγμα της Ουκρανίας τέθηκε σε ισχύ άμεσος μετά την έγκρισή της.
Η ιστορία της συνταγματικής πορείας στην Ουκρανία έχει της ρίζες της στα χρόνια της Αρχαίας Ρους του Κιέβου, στα θεμέλια της ήταν η αρχαία συλλογή των νομικών πράξεων του ουκρανικόυ δικαίου «Ρούσκα Πράβντα», επίσης και μεταγενέστερα ιστορικά νομικά έγγραφα όπως «Λιθουανικά καταστατικά», νομικές πράξεις του πριγκιπάτου του Μπόγκνταν Χμελνίτσκιϊ «Τα Άρθρα του Μαρτίου» ή «Τα Άρθρα του Στρατού των Ζαπορόγκων Κοζάκων».
Ως το πρώτο Ουκρανικό Σύνταγμα θεωρείται το Σύνταγμα του γέτμαν Πιλίπ Όρλικ, που εγκρίθηκε τις 5 Απρίλη του 1710 και ήταν ένα από τα πρώτα ευρωπαϊκά συντάγματα.
Το επόμενο ιστορικό συνταγματικό έγγραφο ήταν το Σύνταγμα της Ουκρανικής Λαϊκής Δημοκρατίας, που εγκρίθηκε τις 29 Απριλίου 1918. Σε αυτό το Σύνταγμα δηλώθηκε, ότι όλη η εξουσία στη Δημοκρατία «προέρχεται από το λαό», και το ανώτατο όργανο της είναι η Γενική Συνέλευση.
Το ισχύον Σύνταγμα της Ουκρανίας του 1996 αποτελείται από το Προοίμιο και 15 κεφάλαια. Στο Προοίμιο τονίζεται ότι το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας έγκρινε το Σύνταγμα της Ουκρανίας εξ ονόματος του Λαού της Ουκρανίας - πολίτες της Ουκρανίας όλων των εθνικοτήτων.
Η διαδικασία των τροποποιήσεων και συμπληρώσεων στο Σύνταγμα είναι πολύ αυστηρή και προβλέπει, ότι για να γίνει η τροποποίηση ή συμπλήρωση πρέπει να συμφωνήσουν από 2/3 έως 3/4, εξαρτώντας από συγκεκριμένο άρθρο, του συνταγματικού συνόλου των βουλευτών του Κοινοβουλίου. Ταυτόχρονα οιτροποιήσεις, που ακυρώνουν ή περιορίζουν τα ανθρώπινα διακιώματα ή δικαιώματα του πολίτη, όπως και βάζουν σε κίνδυνο την ανεξαρτησία ή την εδαφική ακαιρεότητα του Κράτους δεν επιτρέπονται.
Οι κανόνες του Συντάγματος της Ουκρανίας, που καθορίζουν τις γενικές αρχές του πολιτικού συστήματος της Ουκρανίας, αποτελούν τις βασικές διατάξεις του. Σύμφωνα με το άρθρο 1 του Συντάγματος, η Ουκρανία είναι κυρίαρχο, ανεξάρτητο, δημοκρατικό, κοινωνικό και νομικό κράτος. Δημοκρατικός χαρακτήρας του Ουκρανικού κράτους ορίζεται στο άρθρο 5, οπού δηλώνεται, ότι ο λαός είναι φορέας της κυριαρχίας και η μόνη πηγή εξουσίας. Η κρατική εξουσία ασκείται σε βάσει της διαίρεσης της σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική. Αρμόδιες αρχές ασκούν την εξουσία τους στα όρια, που προβλέπονται από το Σύνταγμα και σύμφωνα με τους νόμους της Ουκρανίας.
Το Σύνταγμα της Ουκρανίας καθορίζει τις συνταγματικές αρχές της Ουκρανίας, το καθεστώτος και αρμοδιότητές τους. Το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας είναι ο μόνος φορέας της νομοθετικής εξουσίας στο κράτος. Ο Πρόεδρος, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι επικεφαλής του κράτους και ενεργεί εξ ονόματός του. Είναι ο εγγυητής της κρατικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, τήρησης του Συντάγματος, δικαιωμάτων και ελευθερίων του ανθρώπου και του πολίτη. Το ανώτατο όργανο της εκτελεστικής εξουσίας είναι το Υπουργικό Συμβούλιο της Ουκρανίας.
Το μοναδικό όργανο της συνταγματικής δικαιοδοσίας στην Ουκρανία είναι το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο εξετάζει τα θέματα της συμμόρφωσης των νόμων και συγκεκριμένων διατάξεων του Συντάγματος της Ουκρανίας και ασκεί την επίσημη ερμηνεία του Συντάγματος της Ουκρανίας και των νόμων της Ουκρανίας (άρθρο 147).
Το 2003 στην Ουκρανία ξεκίνησε η συνταγματική μεταρρύθμιση, στο πλαίσιο της οποίας το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας τις 8 Δεκεμβρίου 2004 έγκρινε με 403 ψήφους «υπέρ» το Νόμου της Ουκρανίας № 2222-IV «Για τροποποιήσεις του Συντάγματος της Ουκρανίας». Ο αναφερόμενος Νόμο διεύρυνε την επέκταση της εξουσίας του Κοινοβουλίου, όμως το Σεπτέμβριο του 2010, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ουκρανίας κατάργησε την ισχύς του Νόμου αυτού.
Η συνταγματική μεταρρύθμιση ανανεώθηκε το Φεβρουάριο του 2014. Τις 22 Φεβρουαρίου του 2014 το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας έγκρινε την Απόφαση «Για το κείμενο του Συντάγματος της Ουκρανίας από τις 28 του Ιουνίου, 1996, με τροποποιήσεις και συμπληρώσεις, που εισάχθηκαν με τους νόμους από τις 8 Δεκέμβριου του 2004 υπό αριθμό 2222-IV, από τη 1η Φεβρουαρίου του 2011υπό αριθμό 2952-VI, και από τις 19 Σεπτεμβρίου του 2013 υπό αριθμ. 586-VII».
Σήμερα, η πραγματοποίηση της συνταγματικής μεταρρύθμισης αποτελεί το θεμέλιο λίθος του προγράμματος μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία και μία από τις προτεραιότητες του Ουκρανικού κράτους.
Τις 4 Μαρτίου του 2015 με τη σχετική απόφαση του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας δημιουργήθηκε η ειδική επιτροπή για τα θέματα προετοιμασίας του νομοσχέδιου για τις τροποποιήσεις στο Σύνταγμα.
Τις 3 Μαρτίου του 2015 με την διαταγή του Προέδρου της Ουκρανίας του κυρίου Πέτρο Ποροσένκο δημιουργήθηκε η Συνταγματική Επιτροπή, η οποία εκπονεί τις τροποποιήσεις στο Σύνταγμα. Η Επιτροπή λειτουργεί ως ειδικό συμπληρωματικό όργανο υπό την Διοίκηση του Προέδρου της Ουκρανίας με σκοπό της εκπόνησης των συντονισμένων προτάσεων για τη βελτίωση του κειμένου του Συντάγματος, λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες προκλήσεις και ανάγκες τις κοινωνίας.
Προεργασίες για τροποποιήσεις του Συντάγματος βασίζονται στις αρχές κυριαρχίας του δικαίου και διαφάνειας και αφορούν κυρίως την αποκέντρωση της εξουσίας και σημαντική ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης.